شعارهای معیشتی و واقعیت‌های اقتصادی مردم

مهدی احمدی مدیرمسئول

این روزها اگر قرار باشد یک گزاره ثابت در اغلب سخنرانی‌های رئیس‌جمهور آقای پزشکیان و اعضای کابینه پیدا کنیم، تأکید مداوم بر «دغدغه معیشت مردم» است؛ عبارتی که به‌قدری تکرار شده که دیگر نه تازگی دارد و نه به‌تنهایی اقناع‌کننده است.

جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری میان گفته‌ها و واقعیت‌های زندگی روزمره خود مقایسه انجام می‌دهد و حاصل این مقایسه، شکافی عمیق میان حرف و عمل است؛ شکافی که هر روز با کوچک‌تر شدن سفره‌ها، ملموس‌تر می‌شود.

واقعیت این است که معیشت مردم در میدان عمل، نه‌تنها بهبود نیافته، بلکه برای بخش بزرگی از جامعه دشوارتر شده است. افزایش مداوم قیمت‌ها، بی‌ثباتی اقتصادی، کاهش قدرت خرید و ناامنی شغلی، به مؤلفه‌های ثابت زندگی روزمره بدل شده‌اند.

خانواده‌هایی که تا چند سال پیش خود را در طبقه متوسط می‌دیدند، امروز درگیر محاسبه‌های روزانه برای تأمین حداقل‌ها هستند.

در چنین شرایطی، تکرار این گزاره که «معیشت مردم اولویت دولت است» بیش از آنکه آرامش‌بخش باشد، این پرسش را تقویت می‌کند که این اولویت دقیقاً در کدام سیاست و کدام تصمیم خود را نشان داده است؟

مشکل اصلی، تناقض آشکار میان گفتار و کردار است. از یک‌سو مسئولان از حمایت از اقشار آسیب‌پذیر سخن می‌گویند و از سوی دیگر، تصمیم‌هایی اتخاذ می‌شود که بار تورمی آن مستقیماً بر دوش همین اقشار می‌افتد.

سیاست‌هایی که در ظاهر با هدف اصلاح ساختارها اجرا می‌شوند، اما در عمل، فشار هزینه‌ها را به زندگی مردم منتقل می‌کنند. نتیجه چنین رویکردی، فرسایش اعتماد عمومی و افزایش احساس بی‌پناهی اقتصادی است.

این شکاف زمانی عمیق‌تر می‌شود که به تصمیم‌های کلان، به‌ویژه بودجه سال ۱۴۰۵ نگاه می‌کنیم؛ بودجه‌ای که قرار است ترجمان عملی اولویت‌های دولت باشد.

پرسش اساسی اینجاست که آیا در بودجه ۱۴۰۵، معیشت مردم جایگاهی فراتر از کلی‌گویی‌های رایج پیدا کرده یا همچنان در حد عناوین و اعداد کلی باقی مانده است؟

نگاهی دقیق‌تر به ساختار بودجه نشان می‌دهد که اگرچه در سخن از حمایت و عدالت صحبت می‌شود، اما در عمل سهم بالای هزینه‌های ثابت دولت و کسری‌های مزمن، مجال چندانی برای سیاست‌های حمایتی مؤثر باقی نمی‌گذارد.

افزایش هزینه‌ها بدون تضمین رشد واقعی درآمد خانوارها، به‌معنای تداوم فشار بر زندگی مردم است. اگر بودجه نتواند تورم را مهار کند و قدرت خرید را حفظ کند، تمام ادعاهای معیشتی در حد همان جملات تکرارشونده باقی خواهد ماند.

بودجه، آیینه صداقت دولت‌هاست. اگر معیشت واقعاً دغدغه اصلی است، باید در ردیف‌ها و اولویت‌های بودجه به‌وضوح دیده شود.

وقتی مردم نشانه‌ای روشن از این دغدغه در زندگی خود احساس نمی‌کنند، طبیعی است که به این نتیجه برسند که میان آنچه گفته می‌شود و آنچه اجرا می‌شود، فاصله‌ای جدی وجود دارد.

این فاصله، صرفاً یک مسئله اقتصادی نیست؛ بلکه مسئله‌ای اجتماعی و حتی روانی است که به احساس کرامت و امنیت مردم آسیب می‌زند.

از سوی دیگر، گویی تصمیم‌گیران از فاصله‌ای امن درباره معیشت سخن می‌گویند؛ بدون لمس مستقیم پیامدهای تصمیم‌ها در زندگی واقعی مردم.

معیشت، مفهومی زنده و انسانی است؛ به امید، ثبات و امکان برنامه‌ریزی برای آینده گره خورده است، نه صرفاً به اعداد و جداول.

خطر جدی‌تر، عادی‌شدن فقیرتر شدن است. زمانی که جامعه به کاهش مداوم سطح رفاه عادت می‌کند، بحران اقتصادی به بحرانی اجتماعی تبدیل می‌شود.

در چنین شرایطی، مسئولیت دولت فقط مدیریت شاخص‌ها نیست، بلکه حفظ اعتماد و امید عمومی است؛ مسئولیتی که نه با وعده، بلکه با اقدام قابل لمس محقق می‌شود.

بودجه ۱۴۰۵ و تصمیم‌های اجرایی پیش رو، آزمونی جدی برای سنجش صداقت دولت در حوزه معیشت مردم است.

مردم دیگر منتظر شنیدن این نیستند که معیشت دغدغه مسئولان است؛ آن‌ها می‌خواهند ببینند این دغدغه چه زمانی و چگونه در سفره‌هایشان دیده می‌شود.

اگر این شکاف ترمیم نشود، حتی دقیق‌ترین واژه‌ها هم نمی‌توانند بار سنگین زندگی را از دوش جامعه بردارند.