مصرف بنزین در ایران رکورد زد؛ آیا می‌توان روند رشد مصرف را کنترل کرد؟

بر اساس گزارش تازه شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، مصرف بنزین در پنجم مهرماه امسال از ۱۴۷ میلیون لیتر در روز فراتر رفت و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۱۴۰۷ به ۱۷۰ میلیون لیتر در روز برسد. میانگین مصرف در ماه‌های تیر، مرداد و شهریور نیز به ترتیب ۱۲۳.۵، ۱۳۷.۷ و ۱۴۱.۷ میلیون لیتر در روز بوده است. سرانه مصرف بنزین در ایران هم‌اکنون چهار لیتر در روز است که بالاتر از متوسط جهانی (سه لیتر) است و ادامه روند کنونی می‌تواند تا سال ۱۴۰۷ بیش از ۱۶ میلیارد دلار ارزبری ایجاد کند.

کارشناسان انرژی، از جمله هادی موسوی، بر اصلاح الگوی مصرف و بهره‌گیری از تجربه‌های جهانی تأکید دارند. تجربه کشورهایی مانند اندونزی نشان داده که شناورسازی قیمت سوخت و توسعه زیرساخت‌ها می‌تواند مصرف را کاهش دهد، بدون آنکه فشار اقتصادی به قشر متوسط و کم‌درآمد وارد شود.

وی تأکید می‌کند که توسعه سوخت‌های جایگزین مانند CNG و برقی‌سازی خودروها، بازسازی زیرساخت‌ها، تولید خودروهای کم‌مصرف و فرهنگ‌سازی برای استفاده بهینه از خودروهای شخصی، از راهکارهای مهم کنترل مصرف سوخت هستند. به گفته موسوی، سهم خودروهای فرسوده و ناکارآمد در مصرف بالای بنزین چشمگیر است و روند اسقاط آن‌ها متوقف شده است.

نظام سهمیه‌بندی سوخت نیز به جای کاهش مصرف، ایجاد رانت و قاچاق را تشدید کرده است. کارشناسان می‌گویند توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی و سفرهای اشتراکی می‌تواند نقش مؤثری در کاهش مصرف بنزین ایفا کند، به طوری که تنها اپلیکیشن‌های حمل‌ونقل اشتراکی می‌توانند تا ۷۰۰ میلیون دلار صرفه‌جویی ایجاد کنند.

در مجموع، افزایش تولید بنزین به تنهایی نمی‌تواند رشد مصرف را جبران کند و اصلاح الگوی مصرف و توسعه زیرساخت‌ها تنها راهکار پایدار برای مدیریت مصرف سوخت در ایران است.